NAUKA I KULTURA

Nauki mineralogiczne zmierzają do poznania składników skorupy ziemskiej, ostatnio przedmiotem ich badań stały się też składniki Księżyca. Przyczyną wyodrębniania się poszczególnych dyscyplin mineralogicznych o węższych, lecz dokładniej sprecy­zowanych celach są wyniki badań i wprowadzenie doskonalszych metod oraz aparatów pomocniczych. Jako główne gałęzie wyróż­nia się mineralogię, tj. naukę o fazach stałych, w olbrzymiej większości krystalicznych, które budują skorupę ziemską, plane­ty, meteoryty i pyły kosmiczne, powstałe w wyniku procesów geologicznych czy kosmologicznych. Zagadnieniami związanymi z naturalnymi zespołami tych faz, czyli skałami, zajmuje się petrografia, określana również nazwą petrologia. Ponieważ mi­nerały i skały mają zakres trwałości określony warunkami fizycznymi, głównie ciśnieniem i temperaturą, a w przypadku obecności wody również jej kwasotą i potencjałem oksydacyjno--redukcyjnym, przeto nie są — wbrew głęboko zakorzenionym poglądom — trwałe, lecz ulegają przeobrażeniom. Są to tylko przerywniki w ustawicznym krążeniu pierwiastków w przy­rodzie. Nauką rozpatrującą dzieje pierwiastków chemicznych z te­go punktu widzenia jest geochemia. Z naukami mineralogicznymi przez setki lat związana była krystalografia, dopiero w ostatnich dziesiątkach lat zaliczona do nauk matematyczno-fizyczno-che-micznych. Rzecz bowiem w tym, że od zarania kultury kryształy budziły szczególne zainteresowanie wskutek prawidłowości geo­metrycznego wykształcenia ścian i brył, wyjątkowego niekiedy piękna barwy i połysku oraz innych swoistych cech. Zbierano je przeto jako osobliwości przyrody, używano też jako ozdoby, wią­żąc z nimi wierzenia i zabobony, które częściowo przetrwały do dnia dzisiejszego (np. w formie wiary w kamienie szczęścia).